BANON

Prowansalska wioska lawendy, książek i słynnego sera owiniętego liśćmi kasztanowca

Banon to prowansalska miejscowość położona na wysokości około 760 m n.p.m., pomiędzy wzgórzami płaskowyżu Albion a górami Lure. Urzeka spokojem, zapachem lawendy i klimatem dawnej Prowansji. Kamienne domy wspinają się po zboczu wzgórza, a wąskie uliczki prowadzą do punktów widokowych, z których rozciąga się panorama na falujące pola i odległe szczyty. Miasto otoczone jest pozostałościami murów obronnych, z domami wbudowanymi w ich korpus i bramą z machikułami z XIV wieku.

Historia Banon sięga czasów rzymskich, jednak obecny charakter miejscowości ukształtował się w średniowieczu. Przez wieki była to niewielka osada rolnicza żyjąca z hodowli owiec, upraw zbóż oraz lawendy. Położenie na pograniczu Górnej Prowansji sprawiło, że Banon zachowało bardziej surowy i autentyczny charakter niż miejscowości położone bliżej Morza Śródziemnego.

Dziś Banon słynie głównie z dwóch rzeczy: wyjątkowego sera koziego Banon AOP oraz niezwykłej księgarni Le Bleuet, uznawanej za jedną z największych niezależnych księgarni we Francji. Połączenie kulinarnej tradycji, bogatej kultury i spokojnego rytmu życia przyciąga tu zarówno miłośników Prowansji, jak i osoby poszukujące mniej oczywistych zakątków.

BANON - NAJWAŻNIEJSZE ZABYTKI I MIEJSCA

Stare Miasto

Centrum historyczne Banon to urokliwy labirynt kamiennych uliczek, schodów i małych placów, które zachowały średniowieczny układ. Spacerując po miasteczku, można natknąć się na stare kamienne portale, domy z okiennicami oraz pozostałości dawnych murów obronnych.

Najwyżej położone części Banon oferują piękne widoki na płaskowyż Albion i okoliczne wzgórza. Szczególnie o zachodzie słońca krajobraz nabiera charakterystycznych złotych barw, tak typowych dla Górnej Prowansji.

Le Bleuet – legendarna księgarnia

Le Bleuet jest prawdziwą instytucją. Ta niezależna księgarnia, założona w 1990 roku przez Joëla Gattefossé, liczy kilka pięter i mieści setki tysięcy książek. To jedna z największych niezależnych księgarni we Francji (największa na terenach wiejskich) i miejsce, które całkowicie zmieniło wizerunek niewielkiego Banon.

Wnętrza przypominają literacki labirynt. Książki znajdują się niemal wszędzie: na półkach, w dawnych pomieszczeniach mieszkalnych, na schodach i w niewielkich salach połączonych ze sobą jak stare prowansalskie domy.

Le Bleuet stało się dowodem na to, iż kultura potrafi napędzać rozwój nawet małej miejscowości. Wielu gości przybywa do Banon właśnie po to, by spędzić kilka godzin w otoczeniu książek.

(Rue Saint-Just)

Kościół św. Marka (Église Saint-Marc et Saint-Just); nazywany także kościołem górnym (Église-Haute)

To jedna z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych budowli miasteczka, od wieków górująca nad okolicą i widoczna z daleka. Jej usytuowanie nie jest przypadkowe – pierwotnie pełniła rolę kaplicy mieszkańców zamku, który w średniowieczu dominował nad Banon. Około 1350 roku świątynia stała się kościołem parafialnym i religijnym sercem miejscowości.

Początki świątyni sięgają epoki romańskiej, później była ona wielokrotnie przebudowywana. W 1652 roku dobudowano dwie nawy boczne, a w XVIII wieku ponownie ją powiększono. Szczególnie wyróżnia się dzwonnica zdobiona polichromią i zwieńczona kutą żelazną konstrukcją, rzadko spotykaną w tej części Prowansji.

Nie zawsze jednak los był dla niej łaskawy. Podczas rewolucji francuskiej została splądrowana i poważnie zniszczona. Dopiero w 1826 roku, dzięki staraniom proboszcza Terrassona i burmistrza Clémenta, rozpoczęto jej odbudowę.

Od 2005 roku Église-Haute, zakupiony przez gminę, nie pełni już funkcji sakralnych. Zyskała jednak nowe życie jako miejsce kultury. W jej murach odbywają się wystawy, koncerty i spektakle, które każdego roku przyciągają tysiące odwiedzających. Surowe, kamienne wnętrze, świetna akustyka i wyjątkowy klimat sprawiają, że to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Banon – przestrzeń, gdzie historia spotyka się ze sztuką.

Warto zatrzymać się tu nie tylko dla samego zabytku. Ze wzgórza rozciąga się piękny widok na dachy Banon, pola lawendy i zbocza Montagne de Lure.

Kaplica Notre-Dame-des-Anges

Po przeciwnej stronie wzgórza, naprzeciwko Banon, wznosi się niewielka, samotna kaplica Notre-Dame-des-Anges. Otoczona polami lawendy i dębami, sprawia wrażenie miejsca nieco ukrytego, oddalonego od codziennego zgiełku. Jej początki sięgają co najmniej XIII wieku, o czym świadczy romańska apsyda zachowana do dziś.

Do kaplicy prowadzi przyjemna ścieżka piesza. U podnóża schodów stoją dwa niewielkie oratoria, a taras otaczający budowlę zacieniają drzewa, które zachęcają do chwili odpoczynku. Kaplica ma kształt krzyża, łączy w sobie elementy stylu romańskiego z późniejszymi modyfikacjami. Wyróżnia ją mała dzwonnica ścienna, na której szczycie znajduje się figura Matki Boskiej.

Kaplica do dziś jest ważnym miejscem kultu. Każdego roku, w nocy z 14 na 15 sierpnia, złocona figura Matki Boskiej w uroczystej procesji przenoszona jest z Banon do kaplicy, a następnego dnia odbywa się tradycyjna pielgrzymka. Wnętrze kryje cenne dekoracje z końca XIX wieku, pokrywające nawę, apsydę i sklepienie.

Szczególną wartość mają też pięć ex-voto wpisanych do rejestru zabytków. Te obrazy z XVIII i XIX wieku ukazują objawienia Matki Boskiej oraz świadectwa wdzięczności wiernych. Na ścianie łuku triumfalnego zachowała się polichromia przedstawiająca adorację Maryi przez św. Marka i św. Klarę.
Warto zatrzymać się tu nie tylko ze względu na historię. Z tarasu roztacza się piękny widok na Banon, malowniczo przyczepione do zbocza wzgórza, a także na równiny Rochegiron i Saumane oraz majestatyczną Montagne de Lure.

(Chemin de Notre-Dame-des-Anges, 2200 metrów na północny wschód od wsi, w pobliżu drogi D 950)

WYDARZENIA CYKLICZNE

• Fête du Fromage de Banon; trzecia niedziela maja; Święto słynnego sera Banon organizowane latem. Degustacje, pokazy rzemiosła i lokalne produkty przyciągają mieszkańców oraz turystów.

• Spotkania literackie w Le Bleuet; Księgarnia regularnie organizuje spotkania autorskie i wydarzenia kulturalne, przed wyjazdem warto sprawdzić kalendarz na stronie internetowej księgarni

CIEKAWOSTKI

• Ser Banon AOP owija się ręcznie w brązowe liście kasztanowca i przewiązuje rafią; tradycja produkcji tego sera liczy setki lat.

• Le Bleuet jest jedną z największych niezależnych księgarni we Francji.

• Okolice Banon należą do najlepszych miejsc do obserwacji gwiazd dzięki niewielkiemu zanieczyszczeniu światłem.

CZEGO WARTO SPRÓBOWAĆ

• Ser Banon - największy skarb miejscowości. Niewielki ser kozi dojrzewający w liściach kasztanowca. Delikatny, kremowy i aromatyczny.

• Miód lawendowy - produkowany na płaskowyżu Albion, wyróżnia się subtelnym aromatem i jasną barwą.

Targ prowansalski w Banon odbywa się na Place de la République, we wtorki od 8:00 do 13:00.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

• Najlepszy czas na wizytę to czerwiec i lipiec, gdy kwitnie lawenda.

• Miasteczko jest niewielkie — wszystkie najważniejsze miejsca można zwiedzić pieszo.

• W mieście dostępne są 4 parkingi: na Place Martel, przy supermarkecie U, Na Place de la République, przy Centrum Kultury i Sportu (Centre Culturel et Sportif, 16 Rue de la Stade)

• toaleta publiczna: 257 Rue de la Grande Fontaine

WARTO WIEDZIEĆ

• To idealne miejsce dla miłośników książek, lokalnej kuchni i autentycznej Prowansji.

• Nawet w szczycie sezonu można tu znaleźć ciszę i spokojne uliczki.

ZANIM WYJEDZIESZ

• kup sery w "La Fromagerie" przy 82 Rue Meffre

• usiądź na Place de la République, wypij kawę i obserwuj spokojny rytm życia mieszkańców.