AMPUS

Urokliwa, prowansalska wioska z X wieku, usytuowana na wysokości około 600 m n.p.m., otoczona zalesionymi wzgórzami i malowniczymi wąwozami. Jej układ wciąż nosi rzymskie i średniowieczne ślady, a wąskie uliczki oplatają kościół św. Michała, prowadząc między kamiennymi domami i pod sklepieniami z XI wieku. Na małych, zacienionych placach cicho szemrzą fontanny, a cała wioska roztacza autentyczny, spokojny urok Prowansji.

Ampus może pochwalić się dwoma tytułami: ogólnokrajowym Miasto Ukwiecone (Ville et Village Fleuri) oraz regionalnym Miasteczko z Charakterem rejonu Var (Village de Caractère du Var). Pierwszy z nich podkreśla dbałość o zieleń i harmonię przestrzeni, a kwiaty stanowią tu część codziennego życia. Drugi wskazuje na zachowanie autentycznego układu i materiałów dawnych osad – kamienia, światła, proporcji. To wioska o bogatej historii, głęboko zakorzeniona w krajobrazie Haut‑Var.

Miłośnicy lokalnych smaków odkryją tu prawdziwe perełki: oliwki, trufle, kozie sery, miód lawendowy – wszystko, co najlepiej oddaje prowansalską kuchnię w jej najbardziej autentycznej formie. Ampus to mały raj dla tych, którzy cenią życie w rytmie slow, blisko natury i regionalnych tradycji.

Kościół św. Michała (Église Saint‑Michel d’Ampus)

Najstarszy i najważniejszy zabytek Ampus — świątynia o ponad tysiącletniej historii, po raz pierwszy wzmiankowana w 1085 roku, kiedy powierzono ją mnichom z Lérins. W czasie wojen religijnych budowla została poważnie uszkodzona, a po przywróceniu spokoju odbudowano ją i prawdopodobnie wtedy poświęcono Archaniołowi Michałowi.

Dzisiejszy kościół ma układ trójnawowy, z dwiema nawami bocznymi dobudowanymi kolejno: lewą w 1728 roku, prawą w 1762 roku. Przy budowie nie zachowano spójności w przęsłach: nawa po lewej ma sklepienie krzyżowe, po prawej sklepienie żebrowe. Nawa główna kończy się ślepą apsydą odrestaurowaną około 1968 roku; jej ołtarz wspiera się na kamieniu młyńskim, który niegdyś służył do mielenia pszenicy. Fasadę zdobi kwadratowa wieża, zwieńczona ażurową dzwonnicą. Zanim powstała obecna wieża, zegar umieszczony był niżej, w okrągłym otworze, który wciąż można zobaczyć. Wśród dzwonów znajduje się jeden z XVII wieku, ważący 150 kg i uznany za zabytek w kategorii ruchomych obiektów.

W środku warto zwrócić uwagę na polichromowaną figurę św. Michała pokonującego smoka — dzieło o nieproporcjonalnie dużej postaci ludzkiej, datowane na XVI wiek. Rzeźba ta została wpisana na listę zabytków w 1912 roku.

Kościół jest również świadectwem niezwykłej pracy proboszcza i kamieniarza Adonisa Volpato, który przez 20 lat odnawiał świątynię, dwukrotnie zdobywając nagrodę w krajowym konkursie Fundacji „Arcydzieła w niebezpieczeństwie”. Największe prace trwały cztery i pół roku, aż do 1967 roku. Wtedy ułożono 10 000 dachówek, spoinowano ściany zewnętrzne, a wewnątrz usunięto grubą warstwę tynku, odsłaniając kamienie ułożone przez cysterskich mnichów w XII wieku.

(rue d’ Église)

Ścieżka Wody (Chemin de l’eau)

Szlak prowadzi przez najważniejsze miejsca związane z dawnym systemem wodnym Ampus — siecią, która przez stulecia decydowała o życiu wioski. Trasa podkreśla rolę 500‑letniego kanału Fontigon, jednego z najstarszych elementów lokalnej infrastruktury, wykopanego, by doprowadzić wodę do młyna i gospodarstw. Kanał wybudowano w 1497 roku, ma 7,2 km długości oraz nachylenie 2%.

Akwedukt w wiosce zbudowano, by zapewnić stały dopływ wody potrzebny do działania młyna na mąkę, pralni i fontanny na Placu Ratuszowym. Dostarczał on mieszkańcom wodę do nawadniania łąk, ogrodów i codziennego użytku. Później zamontowano w nim metalowy przewód łączący kanał Fontigon z turbiną, połączoną z dynamem, które do dziś znajduje się w młynie. W XV wieku powstał nowy młyn na mąkę, usytuowany bliżej centrum niż stary, stojący na terenie Moulin Vieux. Do jego zasilania wykopano kanał Fontigon (la Font d’Hugon), który dodatkowo służył do nawadniania pól i dostarczania wody do wioski, fontann oraz pralni. To połączenie doprowadziło w końcu do wprowadzenia elektryczności w Ampus.

Cała trasa jest oznakowana tablicami informacyjnymi, które prowadzą przez kolejne etapy dawnego obiegu wody.

AMPUS - NAJWAŻNIEJSZE ZABYTKI I MIEJSCA:

Droga Krzyżowa (Chemin de Croix)

Pomysł stworzenia drogi krzyżowej narodził się w głowie Ojca Adonisa Volpato, który przez 33 lata był proboszczem w Ampus. Do pomocy w realizacji planu zaprosił brytyjskiego ceramika Geoffreya Hindry’ego, znanego jako Geoff, mieszkającego we wsi od kilku lat. Prace nad projektem trwały dwa lata – od 1965 do 1967 roku.

Droga Krzyżowa w Ampus składa się z 14 stacji wkomponowanych w skałę i pokrytych emalią, inspirowanych prowansalską tradycją ceramiki i kafli. Ich zaskakująco nowoczesny styl wyróżnia je na tle klasycznych scen pasyjnych. Całość umieszczono za kościołem św. Michała, w miejscu dawnego zamku seignioralnego.

Lodownia (La Glacière)

W czasach, gdy nie było prądu, lodówek ani zamrażarek, mieszkańcy potrafili wykorzystać lokalny mikroklimat, tworząc naturalną lodownię. Ta skalna wnęka służyła do przechowywania lodu, który w gorące dni trafiał m.in. do bistro w Draguignan.

(Dom Ampus Ice znajduje się tuż przed mostem Pont de Ratton)

W POBLIŻU:

Kaplica Notre Dame de Speluque (Chapelle Notre Dame de Spéluque)

Romańska kaplica z X wieku, uznana za zabytek historyczny, wzniesiona prawdopodobnie na miejscu dawnego pogańskiego kultu. Została konsekrowana 10 stycznia 1090 roku przez Berengara III, biskupa Fréjus.

Aneks przylegający do południa, wraz z apsydą, zbudowaną prawdopodobnie w XVIII wieku. Niska dzwonnica pochodzi z XVIII wieku.

Strzelnica apsydowa posiada witraż przedstawiający Matkę Boską, a okulus oświetlający zachodnią fasadę zachował również witraż. Prawdopodobnie pochodzą z drugiej połowy XIX wieku, kiedy to naprawiono kaplicę i zbudowano dzwonnicę.

To masywna budowla z nawą o trzech kolebkowych przęsłach, półkolistą apsydą i portalem z podwójną archiwoltą zwieńczoną trójkątnym frontonem.

Wewnątrz znajduje się XI wieczny ołtarz wsparty na pięciu różnorodnych kolumnach, również wpisany na listę zabytków.

Wysoko nad ołtarzem, samotnie, na szczycie w niszy, cudowna figura Matki Boskiej z X wieku.

Kaplica została sprzedana podczas rewolucji jako własność narodowa i przez czterdzieści lat służyła jedynie jako schronienie rolnicze, a nawet owczarnia . Następnie odkupiła ją Madame d’Autran, a później rodzina Jerphanion, która przywróciła jej sakralny charakter i ponownie otworzyła ją dla kultu. To właśnie dzięki ich staraniom oraz późniejszym pracom i opiece aktualnego właściciela - diecezjalnego stowarzyszenia i wpłatom darczyńców, kaplica odzyskała swoje pierwotne przeznaczenie.

Kaplica znajduje się nad brzegiem Nartuby, u podnóża płaskowyżu Rouvières

(43.62416468224237, 6.364661979356582; 83111 Ampus / Geolokalizacja: 43° 37′ 25" N, 6° 21′ 50" E)

Dolmen Marenqa (Dolmen de Marenq)

Dolmen Marenqa to jeden z najpiękniejszych w departamencie Var — usytuowany na wzgórzu z północnym widokiem na Ampus, otoczony dębami i bukszpanami. Jest wyraźnie widoczny i stanowi świadectwo obecności społeczności na tym terenie od ponad 4000 lat. To jeden z najważniejszych prehistorycznych śladów w okolicznych masywach, gdzie — jak podkreśla strona — zachowały się jedynie „nieśmiałe szczątki” dawnych kultur.

Dolmen przykrywa duża, masywna płyta, oparta na płycie przy komorze grobowej oraz dwóch filarach oddzielających cellę od korytarza. To typowa, monumentalna konstrukcja megalityczna, zachowana dziś w stanie umożliwiającym pełne odczytanie pierwotnego układu. Dzięki renowacji przeprowadzonej przez Jeana Courtina odzyskał on swoją oryginalną architekturę.

Aby dotrzeć do dolmenu, należy opuścić wieś i przejść przez most Ratton nad Nartuby d’Ampus. Po około 200 metrach skręca się w lewo na ścieżkę. Mały drewniany znak wskazuje właściwy kierunek. Ścieżka łagodnie się wznosi, a po dwóch ostrych zakrętach prowadzi na piękną trasę wśród zarośli. W pewnym momencie po lewej stronie pojawia się duża płaskorzeźba oryginalnego kurhanu — dolmen znajduje się w jej centrum.

Voie Aurélienne

Dawny szlak z Menton do Arles, przebiegał przez Alpes-Maritimes, Var oraz Bouches-du-Rhône.

Między dzielnicami Bosquet i La Grange znajduje się dobrze zachowany fragment dawnej Voie Aurélienne — rzymskiego traktu, który w czasach galo‑rzymskich łączył Fréjus z Riez. To jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych dróg w okolicach Ampus, świadcząca o ważnej roli tego obszaru w antycznym systemie komunikacyjnym.

Droga została zbudowana na nasypie, ma 6 metrów szerokości i jest otoczona niskimi murkami z dużych kamieni, o szerokości około 80 cm i wysokości 50 cm. Taki solidny, regularny sposób budowy, oparty na dużych blokach, był typowy dla rzymskich traktów – trwałych, odpornych na erozję i łatwych w utrzymaniu.

Między Olves a Sainte‑Anne d’Ampus droga została wykuta w zboczu i wzmocniona suchym murem, co pokazuje, jak starannie dopasowano jej przebieg do terenu. Ten fragment jest wyjątkowo malowniczy: ścieżka ciągnie się wzdłuż stoku, a kamienne podpory wciąż wyraźnie odznaczają się w krajobrazie.

Ta droga jest jednym z najcenniejszych śladów antycznej obecności w Ampus. Z łatwością można tu wyobrazić sobie ruch legionów, kupców i podróżnych przemierzających Prowansję dwa tysiące lat temu.

Wąwóz Nartuby

Rzeka Nartuby, o długości 32 km, wypływa w dwóch różnych miejscach, na wzgórzach, na wysokości 1000 metrów. Rzeka przecina płaskowyże i dociera do odsłoniętych wapiennych klifów w wąwozach Nartuby między Ampus a Châteaudouble. Po gwałtownych burzach zdarza się, że jej nurt przybiera charakter potoku górskiego. W wapiennych ścianach wąwozu widać jasne, kremowe warstwy skał, a w niższych partiach słychać charakterystyczny szmer Nartuby odbijającej się od kamieni. Rzekę można podziwiać m. in. z mostu Pont Ratton. Warto też wybrać się na piękne spacery w wąwozach Nartuby.

WARTO SPRÓBOWAĆ:

Miodów z Apier d'Ampus (1601 Osada Lentier)
Pieczywa wypiekanego w piecu opalanym drewnem; piekarnia Le Four d'Ampus(Place de la Mairie)

Targ odbywa się tu w każdą niedzielę lipca i sierpnia.

INFORMACJE PRAKTYCZNE:

Parking, stacja ładowania samochodów elektrycznych i toaleta publiczna znajdują się przy 8 Bd Georges Clemenceau
Już od parkingu łatwo zauważyć tablice informacyjne i drogowskazy – miasto jest świetnie oznakowane.