banon

Prowansalska wioska lawendy, książek i słynnego sera owiniętego liśćmi kasztanowca

Banon to prowansalskich miejscowości położona na wysokości około 760 m n.p.m., między wzgórzami płaskowyżu Albion a górami Lure. Miejsce to zachwyca spokojem, zapachem lawendy i atmosferą dawnej Prowansji. Kamienne domy wspinają się po zboczu wzgórza, a wąskie uliczki prowadzą do punktów widokowych, z których rozciąga się panorama na falujące pola i odległe szczyty. Miasto otoczone jest pozostałościami murów obronnych, z domami wbudowanymi w ich korpus i bramą z machikułami z XIV wieku

Historia Banon sięga czasów rzymskich, jednak obecny charakter miejscowości ukształtował się w średniowieczu. Przez wieki była to niewielka osada rolnicza żyjąca z hodowli owiec, upraw zbóż oraz lawendy. Położenie na pograniczu Górnej Prowansji sprawiło, że Banon zachowało bardziej surowy i autentyczny charakter niż miejscowości położone bliżej Morza Śródziemnego.

Dziś Banon znane jest przede wszystkim z dwóch rzeczy: wyjątkowego sera koziego Banon AOP oraz niezwykłej księgarni Le Bleuet, uważanej za jedną z największych niezależnych księgarni we Francji. Połączenie kulinarnej tradycji, kultury i spokojnego rytmu życia sprawia, że miejscowość przyciąga zarówno miłośników Prowansji, jak i osoby szukające mniej oczywistych miejsc.

NAJWAŻNIEJSZE ZABYTKI I MIEJSCA

Stare Miasto

Centre historique de Banon to labirynt kamiennych uliczek, schodów i niewielkich placów, które zachowały średniowieczny układ urbanistyczny. Spacerując po miasteczku można odkrywać stare kamienne portale, domy z okiennicami oraz fragmenty dawnych murów obronnych.

Najwyżej położone części Banon oferują piękne widoki na płaskowyż Albion i okoliczne wzgórza. Szczególnie o zachodzie słońca krajobraz nabiera charakterystycznych złotych barw, tak typowych dla Górnej Prowansji.

Le Bleuet – legendarna księgarnia

Le Bleuet jest prawdziwą instytucją. Ta niezależna księgarnia, założona w 1990 roku przez Joëla Gattefossé, liczy kilka pięter i mieści setki tysięcy książek. To jedna z największych niezależnych księgarni we Francji (największa na terenach wiejskich) i miejsce, które całkowicie zmieniło wizerunek niewielkiego Banon.

Wnętrza przypominają literacki labirynt. Książki znajdują się niemal wszędzie: na półkach, w dawnych pomieszczeniach mieszkalnych, na schodach i w niewielkich salach połączonych ze sobą jak stare prowansalskie domy.

Le Bleuet stało się symbolem tego, że kultura może być siłą napędową nawet niewielkiej miejscowości. Wielu odwiedzających przyjeżdża do Banon właśnie po to, by spędzić kilka godzin wśród książek.

(Rue Saint-Just)

Kościół św. Marka (Église Saint-Marc et Saint-Just); nazywany także kościołem górnym (Église-Haute)

To jedna z najstarszych i najbardziej charakterystycznych budowli miasteczka, od wieków dominująca nad okolicą i widoczna z daleka. Jej położenie nie jest przypadkowe. Pierwotnie była kaplicą mieszkańców zamku, który w średniowieczu górował nad Banon. Około 1350 roku świątynia przejęła funkcję kościoła parafialnego i stała się religijnym centrum miejscowości.

Choć jej korzenie sięgają epoki romańskiej, kościół był wielokrotnie przebudowywany. W 1652 roku dobudowano dwie nawy boczne, a w XVIII wieku świątynię ponownie powiększono. Szczególną uwagę zwraca dzwonnica ozdobiona polichromią oraz zwieńczona kutą konstrukcją z żelaza, rzadko spotykaną w tej części Prowansji.

Losy świątyni nie zawsze były łaskawe. Podczas rewolucji francuskiej została splądrowana i poważnie zniszczona. Dopiero w 1826 roku, dzięki staraniom proboszcza Terrassona i burmistrza Clémenta, rozpoczęto jej odbudowę.

Od 2005 roku Église-Haute, zakupiony przez gminę, nie pełni już funkcji sakralnych. Zyskała jednak nowe życie jako miejsce kultury. W jej murach odbywają się wystawy, koncerty i spektakle, a każdego roku przyciąga tysiące odwiedzających. Surowe kamienne wnętrze, doskonała akustyka i niezwykła atmosfera sprawiają, że jest to jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc w Banon – przestrzeń, w której historia spotyka się ze sztuką.

Warto zatrzymać się tu nie tylko dla samego zabytku. Ze wzgórza rozciąga się piękny widok na dachy Banon, pola lawendy i zbocza Montagne de Lure.

Kaplica Notre-Dame-des-Anges

Po przeciwnej stronie wzgórza, naprzeciwko Banon, wznosi się niewielka, samotna kaplica Notre-Dame-des-Anges. Otoczona polami lawendy i dębami, sprawia wrażenie miejsca nieco ukrytego, oddalonego od codziennego zgiełku. Jej początki sięgają co najmniej XIII wieku, o czym świadczy romańska apsyda zachowana do dziś.

Do kaplicy prowadzi przyjemna ścieżka piesza. U podnóża schodów stoją dwa niewielkie oratoria, a taras otaczający budowlę zacieniają drzewa, zachęcając do chwili odpoczynku. Sama kaplica ma plan krzyża i łączy elementy romańskie z późniejszymi przekształceniami. Charakterystyczną cechą jest niewielka dzwonnica ścienna zwieńczona figurą Matki Boskiej.

Wnętrze kryje cenne dekoracje z końca XIX wieku, pokrywające nawę, apsydę i sklepienie. Szczególną wartość mają także pięć ex-voto, wpisanych do rejestru zabytków historycznych. Te XVIII- i XIX-wieczne obrazy przedstawiają objawienia Matki Boskiej oraz świadectwa wdzięczności wiernych. Na ścianie łuku tęczowego zachowała się również polichromia ukazująca adorację Maryi przez św. Marka i św. Klarę.

Do dziś kaplica pozostaje ważnym miejscem kultu. Co roku, w nocy z 14 na 15 sierpnia, złocona figura Matki Boskiej jest uroczyście przenoszona w procesji z Banon do kaplicy, a następnego dnia odbywa się tradycyjna pielgrzymka.

Warto zatrzymać się tu nie tylko dla historii. Z tarasu rozciąga się piękny widok na Banon, przyczepione do zbocza wzgórza, a także na równiny Rochegiron i Saumane oraz majestatyczną Montagne de Lure.

(Chemin de Notre-Dame-des-Anges, 2200 metrów na północny wschód od wsi, w pobliżu drogi D 950)

WYDARZENIA CYKLICZNE

• Fête du Fromage de Banon; Święto słynnego sera Banon organizowane latem. Degustacje, pokazy rzemiosła i lokalne produkty przyciągają mieszkańców oraz turystów.

• Spotkania literackie w Le Bleuet; Księgarnia regularnie organizuje spotkania autorskie i wydarzenia kulturalne, przed wyjazdem warto sprawdzić kalendarz na stronie internetowej księgarni

CIEKAWOSTKI

• Ser Banon AOP owija się ręcznie w brązowe liście kasztanowca i przewiązuje rafią; tradycja produkcji tego sera liczy setki lat.

• Le Bleuet jest jedną z największych niezależnych księgarni we Francji.

• Okolice Banon należą do najlepszych miejsc do obserwacji gwiazd dzięki niewielkiemu zanieczyszczeniu światłem.

CZEGO WARTO SPRÓBOWAĆ

• Ser Banon - największy skarb miejscowości. Niewielki ser kozi dojrzewający w liściach kasztanowca. Delikatny, kremowy i aromatyczny.

• Miód lawendowy - produkowany na płaskowyżu Albion, wyróżnia się subtelnym aromatem i jasną barwą.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

• Najlepszy czas na wizytę to czerwiec i lipiec, gdy kwitnie lawenda.

• Miasteczko jest niewielkie — wszystkie najważniejsze miejsca można zwiedzić pieszo.

• W mieście dostępne są 4 parkingi: na Place Martel, przy supermarkecie U, Na Place de la République, przy Centrum Kultury i Sportu (Centre Culturel et Sportif, 16 rue de la stade)

• toaleta publiczna: 257 Rue de la Grande Fontaine

WARTO WIEDZIEĆ

• To idealne miejsce dla miłośników książek, lokalnej kuchni i autentycznej Prowansji.

• Nawet w szczycie sezonu można tu znaleźć ciszę i spokojne uliczki.

ZANIM WYJEDZIESZ

• kup sery w "La Fromagerie" przy 82 Rue Meffre

• usiądź na Place de la République, wypij kawę i obserwuj spokojny rytm życia mieszkańców.