top of page
przewodnik po Prowansji

Je suis né le 14 juillet 2026

Przewodnik wciąż niekompletny

Je suis né le 14 juillet 2026

Przewodnik wciąż niekompletny

LACOSTE

Kamienna wioska artystów, markiza de Sade i Pierre’a Cardina w sercu Luberon

 

Lacoste to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Luberon. Kamienne domy wspinają się po stromym zboczu, ponad nimi górują ruiny zamku, a z tarasów rozciąga się widok na dolinę Calavon, wzgórza i pola lawendy. Miasteczko zachwyca nie tylko urodą, ale i historią pełną kontrastów: było siedzibą jednego z najbardziej kontrowersyjnych arystokratów Francji, a po dwóch stuleciach stało się miejscem sztuki i kultury.

Pierwsze wzmianki o Lacoste pochodzą z XI wieku. Wieś rozwijała się wokół zamku obronnego, który z czasem przeszedł w ręce rodziny de Sade. Najsłynniejszym mieszkańcem był oczywiście markiz de Sade, który spędził tu wiele lat XVIII wieku. Po rewolucji francuskiej zamek został splądrowany, a jego kamienie mieszkańcy wykorzystywali do budowy własnych domów. Przez niemal dwa stulecia ruiny dominowały nad miejscowością jako romantyczna, choć nieco mroczna pamiątka przeszłości.

Przełom nastąpił pod koniec XX wieku, kiedy posiadłość kupił projektant mody Pierre Cardin. Rozpoczął on częściową restaurację zamku i stworzył w Lacoste ważny ośrodek kultury, przyciągający artystów z całego świata. Dzięki niemu wieś odzyskała dawny blask, nie tracąc jednak swojej autentyczności.

NAJWAŻNIEJSZE ZABYTKI I MIEJSCA

 

Château de Lacoste – zamek markiza de Sade

Zamek to najbardziej charakterystyczny punkt miasteczka – monumentalna, kamienna sylweta, która od XI wieku dominuje nad wapiennym wzgórzem i wyznacza panoramę północnego Luberon. Pierwotnie była to surowa warownia, strzegąca szlaków handlowych i kontrolująca okoliczne doliny. Z czasem zamek przechodził z rąk do rąk, rozbudowywany i przekształcany zgodnie z potrzebami kolejnych właścicieli. W średniowieczu pełnił funkcję strategicznej twierdzy, w epoce renesansu – rezydencji o bardziej reprezentacyjnym charakterze. Jednak to XVIII wiek i postać Donatiena Alphonse’a François de Sade nadały mu najbardziej rozpoznawalny rys.

W 1769 roku markiz de Sade odziedziczył posiadłość poprzez swoją żonę Renée-Pélagie de Montreuil. Choć nie mieszkał tu stale, Lacoste stało się jednym z jego najważniejszych miejsc – przestrzenią, w której mógł realizować swoje literackie i teatralne ambicje. Zamek, dotąd zachowujący średniowieczny charakter, został poddany przebudowie. Markiz pragnął stworzyć rezydencję odpowiadającą jego wyobrażeniom o swobodzie, przepychu i sztuce. W źródłach podkreśla się, że szczególnie zależało mu na teatrze: w murach zamku urządził prywatną scenę, na której wystawiano sztuki pisane lub adaptowane przez niego samego. W Lacoste powstawały również teksty, które później przyniosły mu sławę – i kontrowersje.

Jego działalność budziła nieufność władz oraz mieszkańców okolicy. Wokół zamku narastała atmosfera plotek, a reputacja markiza – już wówczas skandaliczna – dodawała budowli aurę tajemnicy. Po jego aresztowaniu i konfiskacie majątku zamek zaczął popadać w zaniedbanie. Rewolucja francuska przyspieszyła ten proces: część zabudowań została splądrowana, a elementy wyposażenia rozproszone. W XIX wieku Château de Lacoste był już w dużej mierze ruiną, choć wciąż imponującą swoim rozmachem.

Przez kolejne dekady zamek trwał jako malownicza, lecz coraz bardziej rozpadająca się konstrukcja. Jego położenie – na wysokim wzgórzu, z szeroką panoramą Luberon – sprawiało jednak, że pozostawał jednym z najbardziej sugestywnych punktów w krajobrazie. Dopiero pod koniec XX wieku jego los się odmienił. Posiadłość kupił Pierre Cardin, który dostrzegł w niej nie tylko wartość historyczną, lecz także potencjał artystyczny.

Cardin podjął decyzję, która zaważyła na dzisiejszym charakterze miejsca: zamiast całkowitej rekonstrukcji, wybrał podejście zachowawcze. Odbudował wybrane elementy, zabezpieczył mury, odtworzył część tarasów i pomieszczeń, ale pozostawił znaczną część ruin w ich romantycznym stanie. Dzięki temu zamek zachował dramatyczną, otwartą na niebo formę – monumentalne ściany bez dachów, fragmenty wież, surowe kamienne wnętrza, które pozwalają wyobrazić sobie zarówno jego dawną świetność, jak i burzliwe losy.

W 1992 roku zamek został wpisany na listę zabytków historycznych, a w 2001 roku, po przejęciu zamku przez Pierre’a Cardin, rozpoczęto szeroko zakrojone prace restauracyjne. Cardin uczynił z Lacoste ważne miejsce kultury: organizował tu wystawy, koncerty, spektakle oraz słynny Festival de Lacoste, który przyciągał artystów z całego świata. Zamek stał się przestrzenią sztuki współczesnej, a jednocześnie miejscem, gdzie historia markiza de Sade jest opowiadana w sposób bardziej zniuansowany – jako część dziedzictwa literackiego, społecznego i filozoficznego epoki.

Dziś Château de Lacoste jest połączeniem ruin, odrestaurowanych fragmentów i otwartych przestrzeni teatralnych. Zwiedzający mogą spacerować po tarasach, zaglądać do ocalałych pomieszczeń, podziwiać monumentalne ściany i wyobrażać sobie, jak wyglądała rezydencja w czasach markiza. W sezonie odbywają się tu wydarzenia kulturalne, które wykorzystują niezwykłą scenografię zamku – koncerty, spektakle, instalacje artystyczne.

Największe wrażenie robi jednak widok. Z tarasów rozciąga się jedna z najpiękniejszych panoram w całym Luberon: dolina Calavon, pasmo Petit Luberon, a w pogodny dzień także Mont Ventoux. To miejsce, które łączy historię, sztukę i krajobraz w jedną, wyjątkową całość.

(Chemin du Château)

 

Carrières du Château – kamieniołomy sztuki

Carrières du Château to dawne kamieniołomy położone u stóp zamku. Pierre Cardin przekształcił je w imponującą scenę plenerową, gdzie odbywają się przedstawienia teatralne, koncerty i spektakle taneczne. Monumentalne ściany skalne tworzą naturalną scenografię, a wieczorne spektakle pod gwiazdami należą do najbardziej niezwykłych wydarzeń kulturalnych regionu

(255 Chemin du Château)

Średniowieczne uliczki Starego Miasta

Centre historique de Lacoste zachowało niemal niezmieniony średniowieczny układ. Strome, brukowane uliczki wiją się pomiędzy kamiennymi domami ozdobionymi okiennicami i kwiatami. Spacerując po nich można natknąć się na dawne przejścia pod arkadami, niewielkie place oraz widoki na dolinę Luberon.

Najpiękniej jest tu rano, gdy miasteczko budzi się do życia, albo wieczorem, kiedy ciepłe światło zachodzącego słońca podkreśla kolor starego kamienia.

SCAD Lacoste

SCAD Lacoste to europejski kampus amerykańskiej uczelni Savannah College of Art and Design. Przyjmuje swoich studentów i profesorów w różnych zabytkowych budynkach we wsi, tworząc prawdziwy kampus uniwersytecki w Prowansji. W zabytkowych miejscach odrestaurowanych przez uczelnię uczą się młodzi artyści, architekci i projektanci z całego świata. Ich obecność sprawia, że Lacoste pozostaje miejscem żywym, twórczym i pełnym energii.

Działające przy uczelni SCAD FASH prezentuje cenione wystawy przygotowywane przez uznanych projektantów mody, fotografów i twórców filmowych. Muzeum pokazuje współczesne pomysły i różnorodne tradycje artystyczne, podkreślając, że moda może być uniwersalnym sposobem wyrażania siebie, ubrania – ważnym elementem tożsamości, a film – poruszającym i łatwo zapadającym w pamięć medium.

(galeria - przy rue Saint Trophime)

 

Kościół św. Trofima (Église Saint-Trophime)

Położony u podnóża starej części Lacoste kościół św. Trofima należy do najstarszych zabytków miejscowości. Wzniesiono go w XII i XIII wieku poza murami obronnymi średniowiecznej osady. Przez stulecia był miejscem pochówku panów Lacoste z potężnego rodu Simiane, który przez wieki władał okolicznymi ziemiami.

Świątynia była wielokrotnie przebudowywana, dlatego łączy elementy różnych epok. Najstarsze fragmenty romańskie zachowały się w części prezbiterialnej oraz w północnym murze, zbudowanym z niewielkich kamiennych ciosów. Wewnątrz uwagę zwracają sklepienie o lekko zaostrzonym łuku oraz romańskie detale rzeźbiarskie. Obecne wejście od strony południowej pochodzi z XVII wieku i zastąpiło wcześniejszy portal romański.

W kościele można podziwiać odrestaurowane dzieła sztuki sakralnej, m.in. figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz przedstawienie św. Alojzego Gonzagi. Patron świątyni, św. Trofim, pierwszy biskup Arles, należy do najstarszych i najbardziej czczonych świętych Prowansji.

(Place de l'Église)

Brama Straży (Portail de la Garde)

Kamienną uliczką prowadzącą od kościoła w kierunku zamku dochodzi się do Bramy Straży – jednej z dawnych bram prowadzących do średniowiecznego Lacoste. Powstała w XIV lub XV wieku, a obecny wygląd zawdzięcza przebudowie przeprowadzonej prawdopodobnie w drugiej połowie XVI stulecia, równocześnie z modernizacją murów obronnych.

Przejazdu strzegła masywna czworoboczna wieża, a nad bramą zachowała się ozdobna bretèche – niewielki wykusz obronny, z którego można było obserwować i bronić wejścia do miasta. Po przekroczeniu bramy warto zwrócić uwagę na najstarsze kamienne domy. Ich fasady pokazują, jak przez kolejne stulecia średniowieczna zabudowa była rozbudowywana i dostosowywana do nowych potrzeb mieszkańców.

Po prawej stronie znajduje się także częściowo przekształcony średniowieczny portal oraz wykute w skale pozostałości dawnych urządzeń i instalacji użytkowanych przez mieszkańców wioski. To niewielkie detale, które przypominają, że Lacoste było nie tylko warowną osadą, ale również tętniącą życiem wspólnotą.

(Rue Basse prowadząca do Château de Lacoste)

 

Wieża strażnicza z dzwonnicą

Szesnastowieczna wieża, zwieńczony współczesną dzwonicą, to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli Lacoste. Strzeże wejścia do dawnej strefy zamkowej i wyznacza granicę historycznego centrum. Jego kamienna sylweta dominuje nad okolicą i stanowi ważny punkt orientacyjny w miasteczku.

 

Brama Kóz (Portail des Chèvres)

Portail des Chèvres to górna brama prowadząca do średniowiecznego Lacoste. Wzniesiona w XVI wieku, flankowana jest okrągłą basztą wyposażoną w otwory strzelnicze dla broni palnej (bouches à feu), świadczące o dostosowaniu fortyfikacji do rozwoju artylerii. Do dziś pozostaje jednym z najlepiej zachowanych elementów dawnych umocnień wioski.

(Chemin du Château)

 

 

Świątynia protestancka

XIX‑wieczna protestancka świątynia przypomina o historii lokalnych wspólnot. Na fasadzie znajduje się tablica poświęcona losom waldensów w regionie. Wcześniej w centrum wsi stał świątynia, lecz zburzono ją w 1665 roku z rozkazu Ludwika XIV.

(przy D106)

Las Cedrowy Petit Luberon (Forêt des Cèdres)

Położony na zboczach Petit Luberon las cedrowy należy do najpiękniejszych miejsc przyrodniczych regionu. Rozciąga się na terenie gminy Lacoste i zajmuje około 94 hektarów. Rosną tu cedry atlaskie, sprowadzone z gór Afryki Północnej około 1861 roku. Początkowo sadzono je jako drzewa ozdobne i do zalesiania wapiennych zboczy Luberonu, a z czasem utworzyły jeden z najpiękniejszych lasów cedrowych w Europie.

Przez las prowadzi oznakowana ścieżka botaniczna, przygotowana przez Regionalny Park Przyrody Luberonu. Wzdłuż trasy ustawiono tablice opisujące roślinność i przyrodę masywu, dzięki czemu spacer ma również walor edukacyjny. Szlak jest polecany zarówno pieszym, jak i rowerzystom. Warto dojść do belwederu Portalas, skąd rozciąga się rozległa panorama na dolinę Durance, pasmo Alpilles, górę Sainte-Victoire oraz prowansalskie wioski rozsiane na wzgórzach.

Do lasu można dotrzeć na dwa sposoby. Pierwszy prowadzi z parkingu Valmasque w Lacoste, przy skrzyżowaniu dróg D3 i D106. Drugi rozpoczyna się przy parkingu Sentier des Crêtes, do którego dojeżdża się z Bonnieux drogą D36 w kierunku Lourmarin, skręcając zgodnie z drogowskazami „Forêt des Cèdres”. W okresie od 15 czerwca do 15 września dostęp do lasów w departamencie Vaucluse bywa czasowo ograniczany ze względu na zagrożenie pożarowe, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje.

WYDARZENIA CYKLICZNE

• Festival Pierre Cardin; najważniejsze wydarzenie kulturalne Lacoste; odbywa się latem w zamku i dawnych kamieniołomach; opery, filmy, muzyka, filmowa recitale liryczne i występy taneczne prezentowane są pod gwiazdami; warto przed wyjazdem sprawdzić program i ew. zakupić bilety.

CIEKAWOSTKI 

• Pierre Cardin odmienił Lacoste. To jedna z najpiękniejszych historii współczesnej Prowansji. Gdy Pierre Cardin po raz pierwszy zobaczył ruiny zamku markiza de Sade, postanowił je ocalić. Kupił posiadłość, rozpoczął jej stopniową renowację i stworzył tutaj centrum kultury oraz sztuki. Nie odbudował zamku całkowicie — zależało mu, aby zachować jego historyczną duszę i romantyczny charakter. Cardin przekształcił także dawne kamieniołomy w niezwykłą scenę plenerową. 

• Markiz de Sade mieszkał tutaj przez wiele lat i urządził w zamku własny teatr.

• Lacoste przez wieki było protestancką wyspą pośród katolickich miejscowości regionu.

CZEGO WARTO SPRÓBOWAĆ

• Koziego sera z Luberon

• Win AOC Luberon.

Targ odbywa się w środę rano od początku kwietnia do początku października.

 

INFORMACJE PRAKTYCZNE

• historyczne centrum jest strome — warto założyć wygodne obuwie.

ZANIM WYJEDZIESZ

• wypij kawę w Cafe de France (14 Rue sous Barri)

bottom of page