pernes les fontaines

Prowansalskie miasteczko fontann

Pernes-les-Fontaines to jedno z tych prowansalskich miasteczek, które nie próbują nikogo olśnić — i właśnie dlatego zostają w pamięci na długo. Kamienne uliczki, stare platany, niewielkie place i szum wody tworzą spokojną atmosferę dawnej Prowansji, bardziej autentycznej niż spektakularnej. Życie płynie tu wolniej: rano otwierają się małe sklepy, mieszkańcy spotykają się przy kawie, a popołudniowe światło odbija się od jasnych fasad i licznych fontann.

Miasteczko przez wieki należało do Comtat Venaissin — terytorium kontrolowanego przez papiestwo. Dzięki temu rozwijało się pod silnym wpływem Awinionu i Państwa Kościelnego. W średniowieczu Pernes było ważnym ośrodkiem handlowym oraz jednym z głównych miast regionu. Do dziś zachowały się fragmenty murów obronnych, bramy miejskie oraz układ dawnych ulic.

Najbardziej charakterystycznym symbolem miasta są jednak fontanny. Jest ich ponad czterdzieści i to właśnie od nich pochodzi obecna nazwa miejscowości — w 1936 roku do dawnej nazwy Pernes oficjalnie dodano określenie „les Fontaines”. Woda od wieków odgrywała tu ogromną rolę: zasilała pralnie, młyny i codzienne życie mieszkańców. Szum fontann stał się częścią tożsamości miasta.

Pernes-les-Fontaines nie ma monumentalnych zabytków ani wielkich atrakcji turystycznych. Jego siłą jest atmosfera: spokojna, prowansalska i bardzo lokalna. To jedno z najlepszych miejsc, by zobaczyć codzienną Prowansję poza najbardziej znanymi trasami regionu.

NAJWAŻNIEJSZE ZABYTKI I MIEJSCA

Fontanny Pernes-les-Fontaines

Fontanny są sercem miasta i jego najbardziej rozpoznawalnym symbolem. W Pernes-les-Fontaines znajduje się ich ponad czterdzieści — od niewielkich kamiennych źródeł ukrytych w bocznych uliczkach po bardziej dekoracyjne fontanny na placach miejskich. Woda od wieków była tutaj elementem codziennego życia. Fontanny dostarczały wodę mieszkańcom, zasilały pralnie i pomagały rozwijać rzemiosło. Dziś tworzą przede wszystkim niezwykłą atmosferę miasta — niemal na każdym kroku słychać szum wody odbijający się między kamiennymi fasadami.

Fontanna Kormorana (Fontaine du Cormoran)

to jedna z najbardziej rozpoznawalnych fontann Pernes‑les‑Fontaines. Wzniesiona w 1761 roku przy Porte Notre‑Dame, zastąpiła wcześniejsze fontanny działające tu od XVII wieku. Ma ośmiokątny basen i centralny trzon ozdobiony maszkaronami oraz herbami miasta. Jej najbardziej charakterystycznym elementem jest rzeźba kormorana z rybą w dziobie, która stała się symbolem Pernes. Fontanna została wpisana na listę Monuments Historiques w 1911 roku i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych punktów na trasie odkrywania miejskich fontann.

Fontaine du Cormoran często jest błędnie nazywana w różnych publikacjach „fontanną pelikana” lecz jest to jedynie utrwaloną pomyłką.

(Place du Cormoran)

Mykwa w Hôtel de Cheylus

W samym sercu dawnej dzielnicy żydowskiej Pernes‑les‑Fontaines znajduje się jedno z najcenniejszych świadectw obecności społeczności żydowskiej w Comtat Venaissin — mykwa, czyli żydowska łaźnia rytualna. Obiekt powstał prawdopodobnie między 1504 a 1569 rokiem, kiedy Żydzi mieszkali w wyznaczonej im „carrière”, zgodnie z zasadami narzuconymi przez papieskie władze regionu. Po ich ostatecznym wygnaniu z Pernes w 1569 roku mykwa przetrwała jako ukryty element prywatnej zabudowy.

Łaźnia znajduje się w piwnicach dawnego Hôtel de Cheylus, który w 1590 roku przeszedł w ręce rodziny De Cheylus. Mikwe ma formę sklepionego basenu w kształcie litery L, do którego prowadzi jedenaście kamiennych stopni. Wysokość pod sklepieniem wynosi 2,25 m, a woda — pochodząca z naturalnej warstwy wodonośnej — utrzymywana jest na poziomie 1,45 m dzięki systemowi przelewowemu. Obok głównego basenu znajdował się także monolityczny zbiornik na wodę deszczową, niezbędny do spełnienia wymogów rytualnych.

Mykwaw Hôtel de Cheylus zostało wpisane na listę Monuments Historiques w 1996 roku, a sam budynek częściowo objęto ochroną już w 1989.

(Rue de la Juiverie)

Muzeum Rowerów (Musée Comtadin du Cycle)

To jedno z najbardziej nietypowych muzeów regionu. To miejsce, które opowiada historię roweru od XIX-wiecznych welocypedów po nowoczesne maszyny wyścigowe z karbonu. Powstało z pasji lokalnych miłośników kolarstwa i dziś prezentuje ponad 150 lat rozwoju roweru.

Szczególne miejsce zajmuje tu postać Paula de Vivie, pochodzącego z Pernes pioniera francuskiej turystyki rowerowej, znanego pod pseudonimem „Vélocio”. Jego idee dotyczące podróżowania rowerem i rozwoju przerzutek wywarły ogromny wpływ na historię europejskiego kolarstwa.

Muzeum mieści się w zabytkowym Hôtel de Cheylus, którego historia sięga XV i XVI wieku oraz dawnej dzielnicy żydowskiej miasta. W salach można zobaczyć grand-bi, historyczne tandemy, rowery wyścigowe Tour de France i unikatowe modele dawnych konstruktorów.

Warto pamiętać, że muzeum jest prowadzone przez stowarzyszenie pasjonatów i godziny otwarcia bywają ograniczone — przed wizytą dobrze sprawdzić aktualne informacje online.

(23 place de la Juiverie)

Wieża Ferrande (Tour Ferrande)

Tour Ferrande to jeden z najbardziej fascynujących i tajemniczych zabytków Pernes‑les‑Fontaines. Wzniesiona w XII wieku, dominuje nad historycznym centrum miasta wraz ze swoją sąsiadką, Tour de l’Horloge. Wieża stanowiła część dawnych fortyfikacji obronnych. Z zewnątrz surowa i masywna, przypomina typową wieżę mieszkalno‑obronną prowansalskiej rodziny możnowładczej. Jej prawdziwe bogactwo kryje się jednak we wnętrzu, na najwyższym piętrze, gdzie zachował się jeden z najcenniejszych średniowiecznych cykli malarskich w regionie.

Wchodząc po wąskich schodach, odwiedzający docierają do pomieszczenia ozdobionego freskiem panoramicznym 360°, datowanym na XIII wiek. To wyjątkowe dzieło, znakomicie zachowane, przedstawia podbój Sycylii przez Karola Andegaweńskiego, hrabiego Prowansji i brata króla Ludwika IX. Sceny bitewne, epizody dworskie i symboliczne przedstawienia tworzą narrację o ambicji, władzy i rycerskich cnotach. Wśród licznych detali można dostrzec odniesienia do papieża Klemensa IV, a także motywy religijne, takie jak Matka Boska z Dzieciątkiem czy św. Krzysztof niosący Chrystusa.

Ze względu na wyjątkową wartość i delikatność malowideł wieża jest zamknięta dla zwiedzania indywidualnego, a dostęp możliwy jest wyłącznie podczas wizyt z przewodnikiem, organizowanych przez cały rok. Dla osób, które nie mogą wejść do środka, przygotowano wirtualną wizytę 3D, pozwalającą obejrzeć freski z niezwykłą dokładnością.

(Rue Victor Hugo)

Halle Couverte

Halle couverte, położona obok Porte Notre-Dame i fontanny Kormorana, wzniesiona w latach 1622–1627, jest jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc Pernes‑les‑Fontaines. Powstała na miejscu dawnej rzeźni, przeniesionej w inne miejsce w obrębie murów, i od początku pełniła funkcję tętniącego życiem centrum handlowego. Pod jej zadaszeniem ustawiano stragany z owocami, warzywami, mięsem, rybami i lokalnymi produktami Comtat Venaissin. W miarę jak rosła jej popularność, halę wzbogacono o kamienne ławy, schody i nowy bruk, co zwiększyło komfort kupców i mieszkańców.

Wieczorami, gdy handel ustawał, przestrzeń zamieniała się w miejsce spotkań, rozmów i przedstawień wędrownych komediantów, oświetlane blaskiem pobliskiej Porte Notre‑Dame. W XX wieku hala zmieniła funkcję: podczas I wojny światowej służyła jako koszary żołnierzy senegalskich, później — jako kino aż do 1967 roku. Po restauracji odzyskała swój XVII‑wieczny charakter, zachowując dwa mury chroniące ją przed wiatrem.

(Place du Cormoran)

Kolegiata Notre-Dame-de-Nazareth

to jeden z najważniejszych zabytków romańskich regionu, którego początki sięgają XI wieku. Pierwotnie była kościołem kanoników z opactwa Saint-Ruf w Awinionie, a jej obecna forma jest wynikiem licznych przekształceń prowadzonych od XII do XVII wieku.

Świątynia wyróżnia się surową, romańską architekturą prowansalską, w której kolejne epoki pozostawiły wyraźne ślady — od średniowiecznych murów po późniejsze kaplice i elementy dekoracyjne. Wewnątrz szczególną uwagę przyciąga zabytkowy organ z XVI wieku, który do dziś wypełnia nawę charakterystycznym brzmieniem. Na jednym ze sklepień nawy zachowały się rzeźbione sceny biblijne, m.in. przedstawienie Adama i Ewy.

Collégiale Notre-Dame de Nazareth została już w 1840 roku wpisana na pierwszą listę francuskich zabytków historycznych, co podkreśla jej wyjątkową wartość kulturową i artystyczną. Dziś pozostaje jednym z najważniejszych punktów dziedzictwa Pernes-les-Fontaines.

(11 rue Porte Notre Dame)

Porte Notre-Dame

jedna z bram miejskich prowadzących do historycznego centrum. To pozostałość średniowiecznych fortyfikacji otaczających Pernes, które przez wieki chroniły bogate miasto handlowe. Wchodząc nią do starego miasta, łatwo wyobrazić sobie średniowieczne Pernes pełne kupców, rzemieślników i podróżnych zmierzających do Awinionu.

Okolica bramy należy dziś do spokojniejszych części centrum. Kamienne elewacje, niewielkie place i pobliskie fontanny tworzą bardzo autentyczny fragment miasta, pozbawiony nadmiernej komercji.

(Rue Notre-Dame, 84210 Pernes-les-Fontaines)

Porte Villeneuve

Porte Villeneuve, wzniesiona w XIV wieku, jest jedną z najbardziej imponujących bram dawnych murów obronnych Pernes‑les‑Fontaines. Strzegła zachodniego wjazdu do miasta i prowadziła bezpośrednio do historycznego centrum. Zachowała sklepioną bramę, machikuły, chemin de ronde oraz dwie okrągłe wieże flankujące przejazd; pierwotnie wyposażona była także w most zwodzony. Wewnątrz mieściła się sala strażnika połączona z okrągłym pomieszczeniem wartowni. W XVII wieku, w obawie przed atakiem, bramę zamurowano i wzmocniono dodatkowym umocnieniem w formie półksiężyca. Naprzeciwko stoi kaplica Notre‑Dame des Abcès, wzniesiona podczas epidemii dżumy.

(573 Rue Gambetta)

Porte Saint-Gilles

wzniesiona w XIV wieku, była jedną z głównych bram obronnych Pernes‑les‑Fontaines i strzegła wjazdu od strony dawnej drogi do L’Isle‑sur‑la‑Sorgue, Saint‑Didier i La Roque‑sur‑Pernes. Zbudowana jako masywna, czworoboczna wieża przejazdowa, pełniła ważną funkcję defensywną w systemie miejskich fortyfikacji.

W przeszłości wyposażona była w most zwodzony, który jeszcze w XVII wieku podlegał naprawom. Wewnątrz zachowała się komnata strażnicza oraz mechanizm obsługujący opuszczaną kratę bramną. Z obu stron widoczne są strzelnice, podkreślające militarny charakter budowli.

(385 Avenue du Bariot)

Kaplica Saint‑Roch

wzniesiona pod koniec XV wieku na skraju historycznego centrum, jest jednym z najważniejszych miejsc kultu w okolicy. Poświęcona św. Rochowi, miała chronić mieszkańców przed epidemią dżumy. Zniszczona przez piorun w 1708 roku, została odbudowana w 1713 i powiększona w 1745 z powodu dużej liczby pielgrzymów, zwłaszcza podczas sierpniowego święta patrona. Przetrwała rewolucję, okres zaniedbania w XX wieku i została odnowiona w 1976. Od 1978 widnieje w rejestrze Monument Historique.

(Chemin de Saint Roch)

INFORMACJE PRAKTYCZNE

•Historyczne centrum najlepiej zwiedzać pieszo.

• Parkingów wokół centrum jest sporo i zwykle łatwiej znaleźć miejsce niż w najbardziej znanych miasteczkach Luberon; polecamy parking między informacją turystyczną a kościołem Notre-Dame de Nazareth (Cr Frizet)

• toalety publiczne: przy ww. parkingu,