SALON-DE-PROVENCE

Między przepowiedniami Nostradamusa, zapachem marsylskiego mydła i chłodem fontann.

Salon‑de‑Provence to miasto z ponad dwutysiącletnią historią, nierozerwalnie związane z krajobrazem równiny Crau i skalnym cyplem Puech. Najstarsze ślady osadnictwa łączą się z Ligurami i Salyens, pasterskim ludem zamieszkującym okoliczne wzgórza. W 125 r. p.n.e. Rzymianie osuszyli mokradła nad Touloubre i wznieśli na Puech ufortyfikowane castrum, wokół którego zaczęła rozwijać się osada.

W średniowieczu Salon znalazł się w granicach Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a zamek wzniesiony na miejscu rzymskiego fortu otrzymał nazwę Empéri — „Imperium” w języku prowansalskim. Władza cesarska została szybko przekazana arcybiskupom Arles, którzy stali się panami miasta. Salon długo walczył o niezależność, uzyskało prawa miejskie dopiero w 1404 roku .

W XV wieku miasto cieszyło się dobrobytem pod rządami hrabiów Prowansji, w tym „dobrego króla René”. Po jego śmierci w 1481 roku Prowansja została włączona do Francji. XVI wiek przyniósł nie tylko wojny religijne, ale także pojawienie się dwóch wybitnych postaci: Nostradamusa, który osiedlił się tu w 1547 roku, oraz Adama de Craponne, twórcy kanału doprowadzającego wodę z Durance i zapewniającego Salon trwałe bogactwo. W 1564 roku miasto odwiedził król Karol IX i i jego matka Katarzyna Medycejska, nadając mu nowy herb, który jest używany do dziś. W XVIII wieku rozwijały się tu manufaktury jedwabiu, a XIX wiek przyniósł dynamiczny rozkwit przemysłu – powstały liczne savonneries, rozwinął się handel olejem, mydłem i kawą, a miasto wzbogaciło się o eleganckie hotele i rezydencje przy nowych bulwarach. Dziś wciąż działają tu dwie tradycyjne wytwórnie mydła, a handel pozostaje istotną częścią lokalnej gospodarki.Od 1938 roku Salon jest siedzibą École de l’Air, a od 1964 — bazą Patrouille de France, co znacznie podniosło jego rozpoznawalność i nadało mu nowoczesny, dynamiczny charakter. Dziś miasto łączy bogate dziedzictwo z tętniącą życiem kulturą, pozostając jednym z kluczowych miejsc Prowansji.

NAJWAŻNIEJSZE ZABYTKI I MIEJSCA:

Omszona fontanna (Fontaine moussue)

Prawdziwa gwiazda miasta, najczęściej fotografowana i podziwiana. Porośnięta mchem jest ozdobą placu. Wokół niej ustawiono kawiarniane stoliki, które są wręcz oblegane przez mieszkańców i turystów.

Fontaine Moussue została zbudowana przez rzeźbiarza Maurice'a Bernusa w 1775 roku. Od drugiej połowy XX wieku rozwinęły się wapienne konkrecje, mech i roślinność, które nadały fontannie bardzo specyficzny kształt, przypominający grzyb.

(place Crousillat)

Wieżą zegarowa (La tour de l’horloge)

Zbudowana na miejscu północnej bramy dawnych murów miejskich, Brama Zegarowa oznacza przejście od nowoczesnego miasta do starego miasta. Został zbudowany w XVII wieku, zwieńczony kampanilą Rolanda.

Zamek Empéri (Château de l’Empéri)

jeden z najstarszych i największych zamków Prowansji, od ponad tysiąca lat dominuje nad Salon‑de‑Provence niczym strażnik miasta i równiny Crau. Wzniesiony w X wieku na skalnym cyplu Puech, początkowo należał do arcybiskupów Arles, ówczesnych panów Salon. Jego nazwa – Empéri, czyli „Imperium” w języku prowansalskim – pojawiła się po 1032 roku, gdy Prowansja znalazła się pod zwierzchnictwem Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

W 1481 roku Prowansja została przyłączona do Francji, a zamek wraz z miastem złożył hołd królowi, pozostając jednak pod administracją arcybiskupów aż do rewolucji. W XVI wieku przekształcono go w renesansowy pałac – wygodną rezydencję dostojników kościelnych. Po 1791 roku, jako majątek narodowy, przeszedł na własność miasta i przez kolejne dekady pełnił funkcje więzienia, koszar oraz kolegium.

Na terenie zamku znajduje się też Ogród Ziół Nostradamusa.

Dziś Empéri jest ważnym centrum kultury: jego niegdyś niezdobyte mury i masywne wieże mieszczą dwa muzea, w tym znakomitą kolekcję historii armii francuskiej oraz zbiory poświęcone Salon‑de‑Provence i Crau. Zamek, odrestaurowany po trzęsieniu ziemi z 1909 roku i wpisany na listę zabytków w 1956, pozostaje żywym świadkiem dziejów miasta.

Ze wschodniego tarasu zamku rozpościera się widok na dachy starego miasta. Dostęp do dziedzińców, Ogrodu Nostradamusa i tarasu zamku jest bezpłatny. Wstęp do zamku i muzeów jest płatny; czynne są codziennie z wyjątkiem wtorków.

(Mnt du Puech)

Kolegiata św. Wawrzyńca (La collégiale Saint Laurent)

Ten imponujący zabytek prowansalskiej sztuki gotyckiej widnieje w krajobrazie Salon od ponad siedmiu wieków. Z miejskich kronik wynika, że już w XIII wieku pierwszy kościół Saint-Laurent był bardzo stary i znajdował się poza murami miasta. Historia budowy drugiego kościoła w tym miejscu była pełna zawirowań. Kamień węgielny położono w marcu 1344 roku, ale prace zakończono dopiero na początku XV wieku.

Prace kilkakrotnie przerywano – najpierw z powodu epidemii dżumy w 1348 roku, potem przez bunt mieszkańców przeciwko arcybiskupowi, a w końcu podczas najazdów Wielkich Kompanii około 1358 roku. Pech nie ustępował – budynek runął, pozostawiając jedynie dzwonnicę.

Trzecia budowa rozpoczęła się około 1432 roku, kiedy na polecenie legata papieża Aleksandra VI wzniesiono kolegiatę. W XVI wieku kościół włączono w obręb murów miejskich. Podczas Wojen Religijnych stał się miejscem gwałtownych walk, których ślady widoczne są do dziś. W 1791 roku Gwardia Narodowa z batalionu marsylskiego zbezcześciła grób Michela de Nostredame, znanego jako Nostradamus, w kościele klasztoru Cordeliers. Burmistrz Salon, Jean André David, nakazał przenieść szczątki lekarza-astrologa wraz z jego portretem i portretem syna Césara do dawnej kaplicy św. Rocha w kolegiacie.

W 1795 roku kościół został sprzedany, sześciu mieszkańców kupiło go z zamiarem przywrócenia kultu, co planowano na 1804 rok.

Kolegiata w Saint-Laurent, będąca przykładem sztuki gotyckiej, została wpisana na listę zabytków w 1841 roku, za panowania Ludwika Filipa.

Wśród najcenniejszych dzieł znajdujących się wewnątrz są dwie rzeźby pochodzące z dawnego klasztoru Cordeliers de Salon: alabastrowa figura Matki Boskiej z XVI wieku oraz monolityczna grupa Lamentacji z początku XVI wieku. Oba dzieła zostały uznane za zabytki historyczne w 1911 roku, podobnie jak 15 obrazów ukazujących życie Chrystusa.

W latach 2008-2009 kolegiata przeszła renowację, podczas której naprawiono m.in. dach i odrestaurowano fasadę.

(15 Rue des Alliés)

Park Legii Honorowej (Le parc de la Légion d’Honneur)

Ten park położony przy Boulevard de la République pierwotnie był ogrodem Château des Louanes. Jest idealnym miejscem na relaks i krótką przerwę.

(118 Bd de la République)

Dom Nostradamusa (La Maison de Nostradamus)

W samym sercu starego miasta, u stóp Château de l'Empéri, mieści się miejskie muzeum założone w 1992 roku w domu, który Nostradamus kupił w 1547 roku.

To właśnie w tym budynku Nostradamus ukończył wszystkie swoje dzieła i tu zakończył życie około dwadzieścia lat później, w 1566 roku.

Wstęp płatny, czynne codziennie od maja do września, z wyjątkiem wtorków.

(Rue Nostradamus)

Park generała de Gaulle'a (Le parc du General de Gaulle)

Idealne miejsce, by naładować baterie z dziećmi, plac zabaw, dwie fontanny z zapierającym dech w piersiach widokiem na teatr Armanda.

Ratusz (L’hôtel de Ville)

Obecny ratusz jest stosunkowo nowy, powstał w XVII wieku. Zbudowano go z miodowo-złotych kamieni pochodzących z kamieniołomu Valentine, które kontrastują z dekoracjami z białego wapienia. To przykład czystego stylu klasycystycznego, flankowany dwiema wieżami strażniczymi o czysto dekoracyjnej roli i zwieńczony elegancką balustradą.

Okna na pierwszym piętrze zwieńczone są surowymi frontonami, natomiast te na parterze ozdobione są listwami i tarczami lub muszlami. Centralne okno, którego balkon przypomina balustradę dachu, zdobią dwie rzeźby kobiet, będące alegoriami Roztropności i Umiarkowania. Nad oknem znajdują się dwa amorki i tarcza na której pierwotnie znajdowały się królewskie herby. Podczas rewolucji zostały one zastąpione napisem "La Loi", a następnie, w XIX wieku, lampartem z herbu nadanego Salon przez Karola IX.

Ratusz przeszedł kilka znaczących renowacji w XVIII i XIX wieku, a także po trzęsieniu ziemi w 1909 roku, które zniszczyło balustrady. W latach 1975-1987 przeprowadzono rozbudowę: zakupiono przyległe budynki i połączono je z ratuszem, co tłumaczy jego nieco skomplikowaną konfigurację, ale umożliwiło administracji miejskiej pozostanie w centrum miasta, w budynkach swoich poprzedników. W holu wejściowym znajduje się tablica pamiątkowa ku czci poległych w wojnie 1914-1918 autorstwa rzeźbiarza Raymonda Garniera, a obok model pomnika Jeana Moulina z Courbiera.

Na wyższe piętra prowadzą imponujące schody z wiązu, a wzdłuż nich rozmieszczono dzieła sztuki: popiersie Adama de Craponne autorstwa Abraarda, kopię Czarnej Madonny z Bourg Neuf, witrażowy prezent od Wertheima oraz „Nostradamusa” Carmelo de la Furente, podarowanego przez Arandę de Duero.

(Place de l’hôtel de ville)

Posąg Adama de Craponne (La statue d’Adam de Craponne)

Upamiętnia Adama de Craponne (1526-1576); inżynier i autor kanału, który nosi jego imię i umożliwił nawadnianie kraju. W podziękowaniu 22 gmin, których nazwy są wyryte na pomniku, przyczyniły się finansowo do jego powstania.

(Place de l’hôtel de ville)

Mała omszona fontanna (Fontaine La petite moussue)

Fontanna jest prawdopodobnie bardzo stara, istniała już w 1770 roku. Jej kształt jest taki sam jak Omszonej Fontanny na place Crousillat.

(place Louis Blanc)

Plac Morgan

Ten duży plac położony w centrum miasta gości wiele wydarzeń. Jest tu kilka restauracji i barów, a także supermarket.

Fontanna i pralnia Trez-Castel (La fontaine et le lavoir Trez-Castel)

Fontanna Trez-Castel została wzniesiona w 1882 roku, aby dostarczać wodę pitną mieszkańcom dzielnicy, którzy od 30 lat o nią zabiegali. Rada miejska wybrała architekta Teissiera do realizacji tych prac.

Pralnia to jedyny tego typu obiekt, który zachował się w Salon.

Fontanny i pralnie były wcześniej niezwykle ważnymi elemntami miasta. Dzisiejsze fontanny w Salon‑de‑Provence pełnią wyłącznie funkcję dekoracyjną, lecz w XVIII wieku były kluczowym elementem życia codziennego: służyły do pobierania wody pitnej, mycia, prania oraz pojenia zwierząt. W XIX wieku, w trosce o higienę i jakość wody, zaczęto budować osobne lavoir — publiczne pralnie. Ostatni z nich, przy rue Reynaud d’Ursule, został zburzony w 1957 roku. Do dziś zachował się tylko lavoir Trez‑Castel, wzniesiony pod koniec XIX wieku. Był przeznaczony wyłącznie do prania i nigdy nie pełnił funkcji poidła. Obecnie stanowi cenny relikt dawnej infrastruktury miejskiej, świadectwo życia codziennego sprzed epoki wodociągów.

Całość została odrestaurowana w latach 2006-2007.

(Rue Trez Castel)

W POBLIŻU SALON-DE-PROVENCE:

Park Zwierząt Barben (Parc animalier de la Barben)

Największe zoo w Prowansji, położone w sercu obszaru Natura 2000. Spacerując po dziewięciu kilometrach zacienionych ścieżek można zobaczyć 130 gatunków zwierząt z pięciu kontynentów. To miejsce łączy ochronę przyrody, edukację i spokojny kontakt z dzikim światem.

Park jest otwarty codziennie, także w święta państwowe. Wstęp płatny.

(Route du Château, 13330 La Barben)

WYDARZENIA CYKLICZNE:

Tydzień prowansalski (Semaine provençale); pierwszy tydzień maja;

jedno z najważniejszych dorocznych wydarzeń celebrujących lokalną tożsamość i tradycje; miasto żyje festynami, koncertami, wystawami, pokazami rzemiosła oraz animacjami dla dzieci i dorosłych; kulminacyjnym momentem jest Fête de la Transhumance — widowiskowy pochód 1200 zwierząt, pasterzy i grup regionalnych w tradycyjnych strojach, który od lat stanowi symboliczny rytuał przejścia między sezonami

Du Son Au Balcon; ostatni weekend sierpnia; na balkonie ratusza kilku DJ-ów miksuje muzykę zmieniając Place de l'Hôtel de Ville w dyskotekę na wolnym powietrzu

CIEKAWOSTKI:

Patrouille de France, elitarna grupa akrobacyjna francuskich Sił Powietrznych, od 1964 roku stacjonuje w sercu bazy lotniczej 701 w Salon‑de‑Provence. Zespół, latający na ośmiu samolotach Alpha Jet, trenuje tu przez cały rok, a między październikiem a kwietniem jego przeloty można zobaczyć nad miastem raz lub dwa razy dziennie, zwykle w porze lunchu — to charakterystyczny element salonaiskiego nieba

CZEGO WARTO SPRÓBOWAĆ:

Rzemieślniczych czekoladek z ”Chocolaterie Nostradamus” (122 Avenue du 22 août 1944)
Kozich serów z „La Ferme de l'Authentique”; czynne środa, piątek i sobota od 16:00 do 19:00 (Quartier de Bel-Air, Route D'Arles, 13300 Salon-de-Provence)
Gibassiés
Oliwy z Mas de Bories; czynne pon-pią 9.30 – 19.00 (chemin de la Coustelade
13300 Salon de Provence)

DNI TARGOWE:

Środa rano - duży cotygodniowy targ; na głównych arteriach centrum miasta i na placu Generała de Gaulle’a.
Sobota rano - 2 targi w mieście: targ producentów na Placu Morgana i Targ Bio na Plac Świętego Michała.
Niedziela rano - Targ na placu Generała de Gaulle’a.
Targi sezonowe w lipcu i sierpniu: nocny targ w każdy piątek, od 19:00 do 23:00, na głównych arteriach w centrum miasta i w historycznym centrum

GDZIE SPAĆ

Sprawdziliśmy i polecamy: L’hôtel de Roquerousse

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Parkingi w centrum: 125 Bd Lamartine, Cr Gimon; oba parkingi można zarezerwować online.
Toaleta publiczna: 13 Av. Mendès France,

ZANIM WYJEDZIESZ:

Wypij kawe na place Crousillat
Zrób zakupy w Savonnerie Marius Fabre; fabryka mydła Marius Fabre do ponad 120 lat historii i 4 pokolenia, które zajmują się produkcją kultowego prawdziwego mydła marsylskiego i czarnego, z oliwą z oliwek (33 place de l'Hôtel de Ville)